Waarom je hersenen liever kiezen voor het oude?

Verandering is voor je hersenen hetzelfde als op een onbekende weg rijden, zoals ik deed op Curaçao na 3 jaar niet meer auto te hebben gereden. Het kost energie, het voelt onvoorspelbaar en je zoekt een manier om ontspannen te navigeren in het verkeer en dat lukt niet altijd.

Dat verklaart waarom je na een lange werkdag automatisch de kast in duikt. Je hersenen denken “Oh ja, dit helpt.” Het probleem? Heel eerlijk? Het voelt ook zo goed, heel even. Dat prettige gevoel komt door dopamine, het ‘yes-dat-was-lekker’-stofje in je brein.

Je krijgt het niet alleen van eten, maar ook van scrollen of iets kopen of een compliment. Alles wat snel een goed gevoel geeft wordt opgeslagen als “doen we vaker”.

Je hersenen zijn niet lui of dom, ze zijn efficiënt. Ze kiezen de kortste weg naar prettig

Zo ontstaat gedrag dat voelt alsof het sterker is dan jij.

De truc is dus niet om het snoepen te verbieden, maar te begrijpen waarom je ernaar grijpt.
Want pas als je weet wat het je oplevert, kun je iets nieuws kiezen dat hetzelfde gevoel geeft, zonder dat je halverwege een zak chips hoeft te openen.

Hoe minder je doet,
hoe meer er lukt?

De meeste vrouwen willen te veel tegelijk veranderen. Nieuwe kookboeken, een app, een schema, volgt iedereen waarvan je denkt die weet wat ie doet en maandag begint het nieuwe leven.
Klinkt goed, maar je hersenen kunnen dat niet bijbenen.
Ze kunnen maar één gewoonte tegelijk écht opslaan, die hamster is al druk genoeg en kan geen complete renovatie aan. Het wil 1 verandering per keer en niet meteen een heel nieuw hok.

Je hersenen kunnen letterlijk maar één nieuwe gewoonte tegelijk opslaan. Dat heet mentale belasting. Elke extra ‘moet’ kost meer energie en je hersenen zijn liever lui dan moe als het aan hen ligt. Daarom hou je een simpel plan makkelijker vol dan een perfect plan met twintig regels. Minder tegelijk doen is dus niet lui, maar slim.

Wil je gezonder eten volhouden? Begin dan met 1 mini actie in plaats van 10 tegelijkertijd. Bijvoorbeeld:

Kleine stappen lijken zinloos maar ze bouwen precies het gedrag dat blijft hangen. Een nieuwe gewoonte voelt eerst onnatuurlijk, daarna normaal, en uiteindelijk automatisch. Dat is het moment waarop je zonder strijd afvallen volhoudt.

In mijn coachingstraject Start Vandaag help ik vrouwen precies met die kleine stappen. Niet met schema’s maar met herhaling, structuur een beetje liefde.

Herhaling maakt het verschil, niet wilskracht

Volhouden draait niet om doorzettingsvermogen maar om herhaling. Elke keer dat je iets opnieuw doet, versterk je de verbinding in je hersenen. Na een tijdje denken je hersenen: “Oh, dit is wat we doen.”

Gedrag verandert dan van een bewuste keuze naar iets wat vanzelf gaat. Begin je elke ochtend met een glas water in plaats van koffie? De eerste week moet je eraan denken, de tweede week doe je het automatisch en de derde week voelt het vreemd om het níét te doen.

Zo werkt verandering: niet spectaculair, wel stabiel. En ja, soms val je terug. Dat hoort erbij. Je hersenen checken alleen of dit echt de nieuwe norm is.

Wat als motivatie niet is wat je denkt?

Dat frisse gevoel van een nieuwe start, daar kan niets tegenop. Een nieuwe dag, een goed plan, alles voelt mogelijk. Tot het leven er tussendoor komt. Een slechte nacht, een drukke dag, een opmerking van je collega en je motivatie verdampt.

Motivatie is een tijdelijke vonk. Gedrag voedt die vonk, niet andersom.
Wachten tot je zin hebt werkt niet; motivatie komt pas als je iets doet.

De eerste keer dat je gaat wandelen terwijl je geen zin hebt, voel je het verschil. Niet in calorieën, maar in trots. Die trots geeft je brein een kleine dopamineshot. Dat gevoel wil je vaker  en zo groeit gedrag. Niet denken, maar doen. De motivatie volgt vanzelf.

Wat gebeurt er als je stopt met straffen?

Hoe harder jij tegen jezelf praat, hoe meer je gaat eten. Tot je het anders probeert. Eén week geen regels, alleen kijken wat er gebeurt.

Je merkt wanneer je grijpt naar eten: als je moe bent, als de kinderen lawaai maken of als je lunch te licht was. Dat inzicht is goud waard want je kunt pas iets veranderen als je weet wanneer het gebeurt.

Je plant vaste eetmomenten, zorgt voor een stevig ontbijt en stopt met de regel “na 8 uur mag ik niks meer”. Binnen een week voel je meer rust. Minder schuldgevoel, minder snaaibuien en meer overzicht. Niet omdat je minder eet, maar omdat je eindelijk begrijpt wat je doet.

Straf maakt je klein, begrip maakt je sterker. Precies daar begint echt volhouden.

Van weten naar doen

De meeste vrouwen weten allang wat ze zouden moeten eten. Wat ontbreekt, is niet kennis, maar toepassing.

Daarom is doen belangrijker dan weten. Iedere stap telt. Elke keer dat je kiest voor groente in plaats van koek, bouw je bewijs dat jij dit kunt en dat bewijs vergroot je zelfvertrouwen.

Zelfvertrouwen ontstaat niet door complimenten van anderen maar door het stap voor stap nakomen van wat je jezelf belooft.

Dus stel één kleine belofte aan jezelf en kom die na.
Vandaag. Niet maandag.

Het klinkt kinderachtig, maar het werkt beter dan jezelf straffen.

Waarom plantaardig eten hierbij helpt?

Een plantaardig eetpatroon maakt volhouden makkelijker. Niet omdat het magisch is, maar omdat het logisch werkt. Vezels zorgen dat je langer vol zit en je bloedsuiker stabiel blijft. Daardoor krijg je minder plotselinge trek en hoef je minder vaak tegen jezelf te vechten.

Doordat plantaardig eten meer volume en kleur op je bord brengt, krijg je vanzelf meer voedingsstoffen binnen. Dat merk je aan je energie, je concentratie en dat eeuwige gevecht in je hoofd dat wat stiller wordt.

Eten dat vult in plaats van verleidt, maakt keuzes eenvoudiger. Je hoeft niet meer de hele dag te onderhandelen over wat je ‘mag’. Je lichaam is tevreden en dat voel je.

De valkuil van alles-of-niets

“Als ik één keer iets verkeerd doe, dan is het toch al verpest.”
Dat zwart-witdenken is de grootste vijand van verandering.

Eén glas wijn maakt je niet ongezond. Eén dag zonder wandeling maakt je niet lui. Maar de gedachte “het is mislukt” zorgt ervoor dat je de rest van de dag of week laat vallen.

Wat helpt, is leren denken in percentages in plaats van perfectie.
Je hoeft niet 100% goed te eten om resultaat te zien.
Een 80/20-aanpak werkt veel beter: 80% voedzaam, 20% genieten.

Of zoals ik tegen mijn coachees zeg: Het leven is te kort om geen chocola te eten.

Wat als het weer niet lukt?

Er komt altijd een dag dat het misgaat. Je bent moe, je hebt je eten niet voorbereid en dan roept die reep chocola die je onder in de kast had gelegd.

Zie die dag niet als bewijs dat je gefaald hebt maar als oefenmateriaal. Je bent niet terug bij af. Je bent onderweg. Juist dát onderscheidt vrouwen die blijven hangen van wie het lukt om afvallen vol te houden op de lange termijn.

Vraag jezelf: wat heb ik geleerd? Misschien dat je te weinig gegeten had je te weinig geslapen. Of te streng was.

Verandering is geen rechte lijn. Het is een spiraal: soms loop je een rondje, maar je eindigt hoger dan waar je begon. Dat inzicht maakt het volhouden minder zwaar en ook veel realistischer.